Tuinkruiden zijn misschien wel de leukste planten die je in een tuin of op een balkon kunt hebben. Ze ruiken heerlijk, maken gerechten lekkerder en zijn verrassend makkelijk te kweken. Of je nu een grote tuin hebt of alleen een smalle vensterbank, verse kruiden zijn bijna altijd binnen handbereik. Steeds meer mensen ontdekken dat zelf kweken veel meer oplevert dan een zakje gedroogde kruiden uit de supermarkt.
De populairste kruiden voor in de tuin
Basilicum is waarschijnlijk de bekendste keukenkruid die mensen thuis kweken. Het past goed bij tomaten, pasta en pesto en groeit snel als het genoeg zon krijgt. Naast basilicum zijn peterselie, bieslook, tijm en rozemarijn ook erg populair. Peterselie is een twee jarige plant die je het eerste jaar plukt en het tweede jaar ook nog kunt gebruiken. Rozemarijn en tijm zijn vaste planten, wat betekent dat ze de winter overleven en elk jaar opnieuw uitlopen. Munt is ook een geliefde keuze, maar let op: deze plant verspreidt zich snel. Het is slim om munt in een aparte pot te zetten, anders neemt hij al het andere ruimte in. Salie heeft een krachtige geur en smaak en is prachtig in combinatie met vlees of kaas. Wie wil koken met verse smaken heeft aan een kleine selectie van deze planten al meer dan genoeg.
Kruiden kweken: zo pak je het aan
De meeste keukenkruiden zijn eenvoudig te kweken uit zaad of uit een al opgekweekte plant uit de tuinwinkel. Zaad zaaien kost meer tijd, maar is vaak goedkoper. Een al gekweekte plant geeft je sneller resultaat. De meeste kruiden houden van een zonnige plek met goed doorlatende grond. Water geven is belangrijk, maar te veel water is funest: natte wortels leiden al snel tot rotting. Een pot met gaten in de bodem voorkomt dit. Kruiden in een pot op een terras of balkon doen het prima zolang ze genoeg licht krijgen. Buiten in de volle grond groeien vaste kruiden zoals lavendel, oregano en tijm het sterkst. Stadsbalkonnen op het zuiden zijn ideale plekken voor basilicum en koriander, want die houden van warmte. Wie een kruidentuin in de volle grond aanlegt, kiest het best voor een hoek die minstens een halve dag zon vangt.
Kruiden oogsten en bewaren
Regelmatig oogsten doet kruiden goed. Door steeds een paar takjes of blaadjes af te knippen, stimuleer je de plant om nieuwe scheuten te maken. Knip nooit meer dan een derde van de plant in één keer af, want dan herstelt ze moeilijk. Het beste moment om te oogsten is vlak voor de plant gaat bloeien, want op dat punt is de smaak het sterkst. Zodra een kruidenplant bloeit, worden de blaadjes vaak kleiner en minder smakelijk. Bij basilicum is het een goed idee om bloemen direct te verwijderen. Verse kruiden gebruik je het best meteen, maar je kunt ze ook bewaren. Wikkelen in een vochtig stukje keukenpapier en bewaren in de koelkast werkt goed voor een paar dagen. Wil je ze langer bewaren, dan is invriezen of drogen een goede optie. Drogen doe je door kleine bosjes omgekeerd op te hangen op een droge, luchtige plek. Na een week of twee zijn ze droog genoeg om in een potje te bewaren.
Kruiden zijn meer dan alleen smaakmakers
Naast hun rol in de keuken hebben veel aromatische planten ook andere eigenschappen. Lavendel trekt bijen en vlinders aan en ruikt zo aangenaam dat hij ook in slaapkamers populair is. Munt werkt goed in thee en staat bekend als een plant die muggen op afstand houdt. Kamille is een kruid dat mensen al eeuwenlang gebruiken in thee bij buikpijn of om te ontspannen. Sommige kruiden hebben ook een functie in de moestuin: ze houden schadelijke insecten weg van groenten. Basilicum naast tomatenplanten helpt bijvoorbeeld bepaalde vliegjes te verjagen. Dit samenplanten, ook wel mengteelt genoemd, is een oude techniek die tuiniers nog steeds veel toepassen. Kruiden geven een tuin ook een visueel aantrekkelijk karakter: de zachte kleuren van salie, de wuivende stengels van venkel en het felgroen van peterselie maken een tuin levendiger. Ze zijn dus nuttig en mooi tegelijk.
Veelgestelde vragen
Welke kruiden zijn geschikt voor beginners?
Voor wie net begint met kweken zijn bieslook, munt en peterselie goede keuzes. Deze planten zijn weinig eisend, groeien snel en overleven kleine fouten bij het water geven. Bieslook groeit bijna vanzelf en komt elk jaar terug.
Kan ik kruiden het hele jaar door kweken?
Kruiden kweken het hele jaar door is mogelijk als je ze binnenshuis zet. Op een lichte vensterbank kunnen basilicum, bieslook en peterselie ook in de winter groeien. Buiten zijn de meeste kruiden alleen in het groeiseizoen, van april tot oktober, actief.
Waarom groeit mijn basilicum slap na aankoop?
Basilicum uit de supermarkt is vaak opgekweekt met veel zaadjes dicht op elkaar in een kleine pot. De plantjes staan dan te vol en hebben te weinig ruimte voor de wortels. Het helpt om de plant te verdelen over meerdere grotere potten en goed te bewateren zonder dat de wortels in stilstaand water staan.
Mag ik kruiden uit de tuin gebruiken tijdens de zwangerschap?
De meeste kruiden zijn in kleine hoeveelheden als smaakmaker veilig. Sommige kruiden, zoals salie en rozemarijn in grote hoeveelheden, worden afgeraden tijdens de zwangerschap. Bij twijfel is het verstandig een arts of verloskundige te raadplegen.
