Vaste planten zijn planten die meerdere jaren leven en na de winter opnieuw uitlopen. Veel soorten verliezen in de herfst hun bladeren en stengels, terwijl de wortels onder de grond blijven leven. Van bloeiende ooievaarsbek tot bladrijke hosta: voor een zonnige of beschutte plek is er meestal een geschikte vaste plant.
De beste keuze hangt vooral af van de hoeveelheid licht en de grond in je tuin. Een plant die van droge grond houdt, groeit bijvoorbeeld minder goed op een plek die lang nat blijft.
Hoe herken je vaste planten?
Een vaste plant is een kruidachtige plant: de stengels worden niet blijvend houtig. Dat is het verschil met een struik. Een vaste plant kan meer dan eens bloeien en hoeft niet ieder jaar opnieuw gezaaid of geplant te worden.
Niet elke vaste plant ziet er het hele jaar hetzelfde uit. Sommige blijven tijdens zachte winters deels groen, andere verdwijnen bovengronds volledig. Een lege plek in de winter betekent dus niet meteen dat de plant dood is.
Een meerjarige plant is niet automatisch geschikt voor elke tuin. Sommige soorten leven lang, terwijl andere na enkele jaren minder goed groeien. Ook de omstandigheden in je tuin bepalen hoe goed een plant terugkomt.
Vaste planten kiezen voor jouw tuin
Begin bij de plek waar de plant moet groeien. Kijk hoeveel zon er op een gewone dag valt en voel of de aarde na regen snel opdroogt of juist lang vochtig blijft. Let ook op de uiteindelijke hoogte en breedte, zodat de planten voldoende ruimte krijgen.
- Veel zon en goed doorlatende grond: kattenkruid, duizendblad en hemelsleutel kunnen op zo’n plek goed groeien. Vooral op zware grond is een natte winter vaak lastiger voor deze soorten dan een droge zomer.
- Zon of halfschaduw en niet te droge grond: veel soorten ooievaarsbek en zonnehoed passen hier goed. Zonnehoed bloeit doorgaans het rijkst op een zonnige plaats.
- Halfschaduw en vochthoudende grond: hosta en astilbe groeien graag op een plek waar de aarde niet langdurig uitdroogt.
Een plant kan er in een pot klein uitzien en later flink uitgroeien. Geef haar daarom de ruimte die bij de volwassen plant past. Zo voorkom je dat je na korte tijd planten moet verplaatsen omdat ze elkaar verdringen.
Tien soorten vaste planten met verschillende eigenschappen
De volgende soorten geven een beeld van de keuze. Bloeitijden kunnen verschillen per soort, plant en weersomstandigheden.
- Ooievaarsbek (Geranium): een veelzijdige plant met veel verschillende soorten. Sommige blijven laag en spreiden zich uit, andere groeien hoger. Veel soorten bloeien in de lente en zomer.
- Kattenkruid (Nepeta): heeft meestal blauwviolette bloemen en doet het goed in de zon. Na een knipbeurt na de eerste bloei kan het opnieuw bloemen maken.
- Salie (Salvia nemorosa): vormt rechtopstaande bloemaren in de zomer en groeit graag op een zonnige plek met doorlatende grond.
- Zonnehoed (Echinacea purpurea): bloeit in de zomer met opvallende bloemen. Zet deze plant bij voorkeur in de zon en vermijd een plek waar water blijft staan.
- Duizendblad (Achillea millefolium): heeft fijne bladeren en platte bloemschermen. Het houdt van zon en kan, eenmaal aangeslagen, redelijk goed tegen droogte.
- Hemelsleutel (Hylotelephium): heeft stevige, vlezige bladeren en bloeit laat in de zomer tot in de herfst. De plant groeit graag in de zon op niet te natte grond.
- Astilbe: heeft pluimvormige bloemen en is geschikt voor een plek in halfschaduw. De grond mag vochtig blijven, vooral tijdens warme periodes.
- Hosta: wordt vooral gekozen om het blad, dat afhankelijk van de soort groen, blauwachtig of bont kan zijn. Slakken kunnen jonge bladeren beschadigen.
- Purperklokje (Heuchera): heeft opvallend blad in uiteenlopende kleuren en kleine bloemen op lange stelen. Veel soorten groeien goed in halfschaduw, in grond die niet te nat blijft.
- Herfstanemoon (Anemone hybrida): bloeit laat in het seizoen met bloemen op hoge stelen. Ze groeit graag in zon of halfschaduw op grond die niet te snel uitdroogt.
Welke plant je het mooist vindt, is persoonlijk. Let naast de bloemkleur ook op het blad en de vorm: die bepalen mee hoe de plant eruitziet wanneer ze niet bloeit.
Vaste planten planten in de grond
Het voorjaar en het najaar zijn geschikte plantperiodes. In het najaar is de grond vaak nog warm en vochtig. In het voorjaar kunnen de planten wortelen voordat het warmer wordt. Plant niet als de grond bevroren of erg nat is.
- Maak de plek vrij. Verwijder onkruid met wortels en maak de grond los. Meng eventueel wat rijpe compost door de bovenlaag als de bodem arm of moeilijk te bewerken is.
- Verdeel de planten. Zet ze eerst met pot op hun plaats. Geef elke soort ruimte om uit te groeien.
- Maak een plantgat. Graaf een gat dat iets groter is dan de potkluit. Is de kluit droog, dompel de pot dan eerst in water totdat de aarde goed vochtig is.
- Haal de pot weg. Knijp voorzichtig in een plastic pot als de kluit vastzit. Trek niet hard aan de stengels.
- Zet de plant op hoogte. Plaats de bovenkant van de kluit ongeveer gelijk met de omliggende grond. Vul het gat aan en druk de aarde voorzichtig aan.
- Geef water. Zo sluit de grond goed aan rond de wortels. Geef tijdens droge periodes opnieuw water totdat de plant goed is aangeslagen.
Hoeveel planten je nodig hebt, verschilt sterk per soort. Een grote herfstanemoon vraagt bijvoorbeeld meer ruimte dan een kleine klokjesbloem. De plantafstand op het etiket helpt je bij de verdeling.
Verzorging door het jaar heen
Pas geplante exemplaren hebben meer aandacht nodig dan planten die al goed geworteld zijn. Voel bij droog weer onder de bovenste laag aarde. Is de grond bij de wortels droog, geef dan water aan de voet van de plant. Astilbe en hosta hebben op een droge plek doorgaans eerder water nodig dan kattenkruid of hemelsleutel.
Knip uitgebloeide bloemen weg als je een nette plant wilt of als je nieuwe bloei wilt aanmoedigen. Bij soorten met mooie zaadhoofden kun je de stengels ook laten staan. Ze geven in de winter vorm aan de tuin en bieden schuilplek aan kleine dieren. Knip afgestorven stengels dan in het voorjaar terug, wanneer de nieuwe groei op gang komt.
Sommige vaste planten worden na enkele jaren groot of bloeien minder in het midden. Je kunt de plant dan uitgraven en de gezonde buitenste delen opnieuw planten. Dit heet delen. Het werkt onder meer goed bij veel soorten ooievaarsbek en hosta. Doe dit bij voorkeur in het voorjaar of najaar en geef de delen na het planten water.
Veel mest is niet altijd nodig. Een dunne laag rijpe compost in het voorjaar is voor veel tuinplanten voldoende. Te veel voeding kan juist zorgen voor veel blad en slappe groei.
Veelgestelde vragen over vaste planten
Welke vaste planten zijn sterk?
Ooievaarsbek, hemelsleutel en kattenkruid zijn vaak gemakkelijk te verzorgen als ze op de juiste plek staan. Een sterke plant op de verkeerde grond kan alsnog slecht groeien.
Welke vaste planten bloeien lang?
Van kattenkruid, sommige ooievaarsbekken en bepaalde saliesoorten kun je relatief lang bloemen verwachten. Een knipbeurt na de eerste bloei kan bij kattenkruid en sommige saliesoorten een tweede bloei stimuleren.
Bloeien er vaste planten het hele jaar door?
Eén vaste plant die onafgebroken alle seizoenen bloeit, is geen betrouwbare verwachting. Combineer liever soorten met verschillende bloeitijden. Zo volgt de bloei van de ene plant die van de andere op.
Waarom komt mijn vaste plant niet terug?
Langdurig natte grond, uitdroging of schade aan de wortels kan een oorzaak zijn. Soms loopt een plant ook later uit dan je verwacht. Wacht in het voorjaar even voordat je de plek opnieuw beplant.
Stem je keuze af op licht en bodem, en geef nieuwe planten tijd om te wortelen. Met een combinatie van vroege, zomer- en najaarsbloeiers geniet je gedurende een groot deel van het groeiseizoen van verschillende bloemen.



