zwarte bladluis

Zwarte bladluis herkennen en aanpakken in de tuin

Zwarte bladluis zit vaak in dichte groepjes op jonge scheuten en bloemknoppen. De zwarte bonenluis is een bekende soort, vooral op bonen en Oost-Indische kers. Een kleine aantasting kun je meestal met de hand verwijderen of met water wegspoelen. Bij een grotere aantasting helpen natuurlijke vijanden, zoals lieveheersbeestjes en hun larven.

Niet elke zwarte bladluis is een zwarte bonenluis. Ook op fruitbomen kunnen donkere bladluizen voorkomen. De aanpak is wel vergelijkbaar: kijk vooral naar de jonge plantendelen en grijp in als de groei eronder lijdt.

Waar herken je zwarte bladluis aan?

Zwarte bonenluizen zijn kleine, donkerolijfgroene tot zwarte insecten. Volwassen luizen zonder vleugels zijn ongeveer 1,5 tot 3 millimeter lang. Ze zitten vaak dicht opeen langs zachte stengels, rond knoppen en aan de onderkant van bladeren.

Zie je zwarte groepjes op een plant, let dan ook op deze tekenen:

  • Krullende of vervormde bladeren: vooral jonge bladeren kunnen door het zuigen misvormd raken.
  • Kleverige bladeren en stengels: de luizen scheiden een suikerachtige vloeistof af, honingdauw genoemd.
  • Een zwarte aanslag: op honingdauw kan roetdauw groeien, een donkere schimmel die het blad vuil maakt.
  • Kleine witte velletjes: dit zijn achtergebleven huidjes van bladluizen die zijn verveld.

Een zwarte aanslag is dus niet automatisch een groep luizen. Kijk van dichtbij of je ook kleine insecten ziet, bijvoorbeeld op de stengel of aan de onderkant van een blad.

Op welke planten komt zwarte bladluis voor?

De zwarte bonenluis leeft op veel verschillende planten. In de moestuin valt hij vooral op bij bonen, waar kolonies zich op de jonge toppen kunnen verzamelen. Ook op Oost-Indische kers zijn de donkere groepjes vaak goed zichtbaar.

Op een kersenboom kunnen eveneens zwarte bladluizen zitten. Dat hoeft geen zwarte bonenluis te zijn: de zwarte kersenluis is een andere soort. Bij fruitbomen vallen aangetaste, opgekrulde jonge bladeren vaak eerder op dan de luizen zelf.

Oost-Indische kers wordt soms als vangplant gebruikt, omdat de plant zwarte bonenluizen kan aantrekken. Dat is geen garantie dat andere planten vrij blijven. Ook de vangplant zelf kan flink worden aangetast.

Welke schade veroorzaakt zwarte bladluis?

De luizen zuigen plantensap uit jonge bladeren en scheuten. Daardoor kan de groei vertragen en kunnen bladeren omkrullen of vervormen. Vooral jonge planten hebben last van een zware aantasting. Bij bonen kan dit ook ten koste gaan van de opbrengst.

Roetdauw op honingdauw kan bladeren en vruchten zwart maken. Een dikke laag op het blad belemmert de plant ook bij het opvangen van licht. Sommige bladluizen kunnen daarnaast plantenvirussen overbrengen.

Een paar luizen betekenen niet meteen dat je plant verloren is. Een gezonde, gevestigde plant kan een beperkte aantasting vaak verdragen. Kijk vooral of de kolonie groter wordt en of nieuwe bladeren misvormd raken.

Zwarte bladluis verwijderen zonder onnodige schade

Begin met de minst ingrijpende aanpak. Zo blijven ook nuttige insecten zo veel mogelijk gespaard.

  • Veeg kleine groepjes weg. Haal ze voorzichtig met je vingers van een stevige stengel of knop.
  • Spoel de luizen weg. Richt een zachte waterstraal op de kolonies en vergeet de onderkant van het blad niet. Gebruik bij jonge scheuten weinig druk, zodat ze niet afbreken.
  • Verwijder een sterk bezette top. Zit vrijwel de hele kolonie op één scheut, dan kun je die wegnemen. Knip niet meer weg dan nodig, want de plant heeft zijn bladeren en groeipunten zelf ook nodig.
  • Kijk na enkele dagen opnieuw. Luizen kunnen achterblijven in opgerolde bladeren of op nieuwe scheuten. Herhaal het wegvegen of spoelen als de kolonie weer groeit.

Bij een jonge fruitboom is een zachte aanpak extra prettig. Rol een blad voorzichtig open om te zien of er nog luizen in zitten. Sterk vervormde bladeren worden niet altijd weer mooi, ook niet nadat de luizen weg zijn. Let daarom vooral op de nieuwe groei.

Laat natuurlijke vijanden meehelpen

Lieveheersbeestjes eten bladluizen, maar ook hun larven zijn goede opruimers. Verder jagen onder andere larven van gaasvliegen en sluipwespen op bladluizen. Zie je zulke insecten tussen de luizen, dan kan het verstandig zijn om een kleine kolonie nog even te laten zitten.

Spuit niet zomaar een bestrijdingsmiddel over de hele plant: je kunt daarmee ook de natuurlijke vijanden raken. Gebruik je toch een middel, kies dan een product dat in België voor de betreffende plant en plaag is toegelaten en volg het etiket.

Mieren op een bezette stengel kunnen een aanwijzing zijn voor bladluizen. Ze komen op de honingdauw af en kunnen de luizen beschermen tegen hun vijanden.

Veelgestelde vragen over zwarte bladluis

Gaat zwarte bladluis vanzelf weg?
Dat kan. Regen kan luizen wegspoelen en natuurlijke vijanden kunnen een kolonie kleiner maken. Het is niet zeker dat ze allemaal verdwijnen. Blijf vooral jonge of sterk aangetaste planten volgen.

Is afwasmiddel geschikt tegen zwarte bladluis?
Afwasmiddel is geen goede eerste keuze. Het kan bladeren beschadigen en is niet bedoeld als gewasbeschermingsmiddel. Wegvegen of afspoelen met water is een eenvoudiger aanpak voor kleine kolonies.

Kan zwarte bladluis op mensen leven?
Nee. Bladluizen leven van plantensap en kunnen zich niet op mensen vestigen. Een luis kan wel op je kleding of huid terechtkomen als je langs een plant loopt.

Bekijk bij bonen vooral de jonge toppen en draai bij een kersenboom een opgekruld blad voorzichtig open. Zo zie je snel of de zwarte luizen zich uitbreiden of dat hun natuurlijke vijanden al aan het werk zijn.

Scroll naar boven