De blauwe bes is een winterharde fruitstruik met zoete, blauwgekleurde vruchten. Hij groeit het best in zure, humusrijke grond die vochtig blijft, maar goed water doorlaat. Met een zonnige plek, voldoende water en af en toe verjongingssnoei kun je jarenlang bessen oogsten.
De meeste blauwe bessenstruiken bestuiven zichzelf, maar een tweede ras in de buurt kan de oogst vergroten. De vruchten rijpen niet allemaal tegelijk, dus je kunt meerdere keren van dezelfde struik plukken.
Hoe herken je een blauwe bes?
De blauwe bes, Vaccinium corymbosum, is een bladverliezende struik uit de heidefamilie. In het voorjaar verschijnen witte tot lichtroze bloemen in trosjes. Daaruit groeien de bessen, die afhankelijk van het ras vanaf de zomer rijpen.
Veel struiken worden ongeveer 1,5 tot 2,5 meter hoog, maar er zijn ook compacte rassen. In de herfst verkleurt het blad vaak rood. De vruchten zijn stevig en hebben een dun, lichtgekleurd waslaagje. Dat laagje is normaal en hoef je niet weg te poetsen.
De blauwe bes is niet dezelfde soort als de wilde bosbes, Vaccinium myrtillus. Een blauwe bes is meestal groter en heeft licht vruchtvlees. De kleinere bosbes heeft donker vruchtvlees en geeft sneller kleur af aan je vingers en mond.
Waar groeit een blauwe bes het best?
De grond maakt bij blauwe bessen vaak het verschil tussen een gezonde struik en een plant die slecht groeit. Blauwe bessen houden van zure, humusrijke grond. In kalkrijke grond kunnen ze voedingsstoffen minder goed opnemen. Het blad wordt dan soms geel, terwijl de nerven groener blijven.
Kies een plek in de zon of lichte schaduw. In de zon rijpen de vruchten doorgaans beter. De grond moet vocht vasthouden, maar overtollig water moet ook kunnen weglopen. Een plek waar na regen lang water blijft staan, is minder geschikt.
Geef een struik in de volle grond ongeveer 0,75 tot 1,5 meter ruimte ten opzichte van de volgende plant. De afstand hangt af van hoe groot het gekozen ras wordt. Een compacte struik heeft minder plaats nodig dan een sterk groeiend ras.
Bij een bodem die van nature niet zuur is, kun je een blauwe bes ook in een ruime pot met afwateringsgaten zetten. Gebruik grond voor zuurminnende planten. Gewone potgrond of een handje zure grond in een plantgat maakt een kalkrijke tuinbodem niet blijvend geschikt.
Een blauwe bessenstruik planten en verzorgen
Het najaar is een geschikt plantmoment: de bodem is dan vaak nog vochtig en de struik kan voor het groeiseizoen wortelen. Een struik uit een pot kun je ook op andere momenten planten, zolang de grond niet bevroren is en je voldoende water geeft.
Maak een ruim plantgat en zet de struik ongeveer even diep als hij in de pot stond. Vul aan met geschikte zure grond, druk die licht aan en geef water. Plant je in een pot, zorg dan dat water onderaan kan weglopen.
Blauwe bessen wortelen oppervlakkig. Daardoor droogt de grond rond de wortels bij warm weer relatief snel uit. Voel regelmatig met je vinger aan de bovenste laag en geef water als die begint uit te drogen. In een pot is dat vaker nodig dan in volle grond. Regenwater is geschikt, vooral als je leidingwater veel kalk bevat.
Een laagje boomschors of ander zuur organisch materiaal op de bodem helpt vocht vast te houden. Laat wat ruimte rond de basis van de struik. Gebruik voor de voeding bij voorkeur mest voor zuurminnende planten en vermijd kalk. Te veel mest kan de wortels beschadigen.
Wanneer en hoe snoei je een blauwe bes?
Snoei bij voorkeur aan het einde van de winter, voordat de struik weer begint uit te lopen. Een jonge struik heeft meestal weinig snoei nodig. Haal vooral dode, beschadigde of duidelijk zwakke takken weg.
Bij een oudere blauwe bessenstruik snoei je vooral om hem te verjongen. Vruchten groeien aan zijscheuten op ouder hout. Als takken erg oud en dicht vertakt worden, kunnen ze minder goed nieuwe, krachtige scheuten maken.
- Knip dode en beschadigde takken terug tot gezond hout of verwijder ze helemaal.
- Haal dunne scheuten weg die over de grond hangen of midden in de struik weinig licht krijgen.
- Verwijder bij een volwassen struik enkele oude, dikke takken dicht bij de grond. Laat jonge, stevige scheuten staan als vervanging.
- Knip kruisende takken weg als ze tegen elkaar schuren.
Snoei niet alle oude takken tegelijk weg. Door de struik over meerdere jaren te verjongen, houd je vruchtdragende takken over. Een open struik laat ook meer licht en lucht tussen de bessen.
Bloei, bestuiving en oogst
De bloemen verschijnen meestal in het voorjaar. Bijen en hommels bezoeken ze voor de bestuiving. Veel rassen zijn zelfbestuivend, maar een tweede ras dat rond dezelfde tijd bloeit kan voor meer en grotere bessen zorgen.
Een jonge plant kan na ongeveer drie jaar vruchten geven. Een volwassen struik levert meestal meer op. Hoe snel dat gaat, hangt onder meer af van het ras en de groeiomstandigheden.
De oogst loopt, afhankelijk van het ras, ongeveer van eind juni tot half september. Binnen een tros worden de bessen niet tegelijk rijp. Pluk daarom regelmatig en laat vruchten die nog rood of gedeeltelijk groen zijn hangen. Een rijpe bes is rondom blauw en laat gemakkelijk los.
Vogels zijn ook dol op de vruchten. Een fijnmazig net kan de oogst beschermen. Span het strak over een frame, zodat vogels er niet gemakkelijk in verstrikt raken, en verwijder het na de oogst.
Bewaar geplukte bessen koel en was ze vlak voordat je ze eet. Je kunt ze ook invriezen of verwerken in bijvoorbeeld yoghurt, gebak of jam.
Veelgestelde vragen over blauwe bessen
Is een blauwe bes winterhard?
Ja, de struik is goed bestand tegen winterkou. Jonge bloemen kunnen wel schade oplopen door late nachtvorst. Staat de plant in een pot, dan zijn de wortels gevoeliger voor strenge vorst dan in de volle grond.
Zijn blauwe bessen gezond?
Blauwe bessen bevatten onder meer vezels, vitamines en plantaardige kleurstoffen. Ze passen als fruit in een gevarieerd eetpatroon. Er is geen reden om ze als wondermiddel te zien.
Hoeveel calorieën bevatten blauwe bessen?
Reken op ongeveer 75 kilocalorieën per 100 gram. De precieze voedingswaarde kan verschillen.
Kun je te veel blauwe bessen eten?
Een gewone portie past prima in een gevarieerd eetpatroon. Als je in één keer veel fruit eet, kun je last krijgen van je buik. Varieer ook met andere soorten fruit.
Waarom geeft mijn struik weinig bessen?
De plant kan nog jong zijn, te droog staan of groeien in grond die niet zuur genoeg is. Ook vorstschade aan bloemen, weinig bestuiving en vogels kunnen de oogst beperken.
Begin bij een tegenvallende oogst met de bodem en het water: een blauwe bessenstruik groeit het liefst zuur, vochtig en zonder kalk. Laat daarna de rijpe bessen aan de struik mooi blauw worden voordat je ze plukt.



