Een van de verrassendste weetjes over de vijgenboom is dat zijn bloemen binnen in de vijg groeien. Ook bijzonder: veel vijgenbomen in Belgische tuinen dragen vruchten zonder bestuiving, verliezen hun blad in de winter en kunnen soms twee oogsten per jaar geven.
De gewone vijgenboom heet Ficus carica. Je herkent hem aan zijn grote, gelobde bladeren en zijn zoete vruchten. Achter die vertrouwde uitstraling gaan heel wat bijzondere eigenschappen schuil.
Weetjes over de vijgenboom en zijn vruchten
De vijg bloeit aan de binnenkant. Bij een appelboom zie je bloesem aan de takken. Een vijgenboom heeft geen opvallende bloemen aan de buitenkant. De kleine bloemetjes zitten verborgen in een holle, vlezige bloembodem. Die groeit uit tot wat we een vijg noemen.
Niet elke vijg heeft een vijgenwesp nodig. Bij sommige vijgensoorten speelt een kleine vijgenwesp een rol bij de bestuiving. Veel rassen die je in Belgische tuinen vindt, maken hun eetbare vijgen zonder bestuiving. Daarvoor hoeft dus geen wesp in de vrucht te zijn geweest.
Een vijg kan twee oogsten geven. Sommige rassen vormen een vroege oogst op takken van het vorige jaar. Daarna kan nog een oogst volgen op nieuwe scheuten. Of beide oogsten ook rijp worden, hangt af van het ras en het weer. In een koele zomer blijven vijgen soms onrijp aan de boom hangen.
De kleur vertelt niet alles. Er zijn vijgen die donkerpaars worden, maar ook rassen waarvan de vruchten groen of geelgroen blijven. Een rijpe vijg voelt meestal zacht aan en hangt vaak wat naar beneden. De kleur beoordeel je dus het best samen met de zachtheid.
Een geplukte vijg wordt niet meer zoeter. Laat de vrucht daarom aan de boom rijpen. Een verse, rijpe vijg is kwetsbaar en blijft niet lang mooi. Eet ze bij voorkeur snel na het plukken.
Wat de bladeren en het sap vertellen
Een vijgenboom is niet wintergroen. In de herfst verkleuren de bladeren en vallen ze af. Een kale vijgenboom in de winter is dus heel normaal. In het voorjaar loopt hij opnieuw uit.
De bladeren kunnen van vorm verschillen. Het blad heeft meestal meerdere lobben, maar niet elk blad aan dezelfde boom ziet er precies hetzelfde uit. Jonge bladeren kunnen een andere vorm hebben dan oudere bladeren.
Het witte sap kan je huid irriteren. Breek je een blad of knip je een tak af, dan kan er melkachtig sap vrijkomen. In combinatie met zonlicht kan dit huidirritatie veroorzaken. Draag handschoenen bij het snoeien en was sap van je huid.
Vijgenboom weetjes over groei en snoei
Een vijgenboom kan als struik of als boom groeien. Het gaat niet vanzelf om een andere soort. Een vijg met meerdere takken vanaf de grond ziet eruit als een struik. Met één duidelijke stam krijgt dezelfde plant meer de vorm van een boom.
Hard snoeien kan juist sterke groei uitlokken. Een flink teruggesnoeide vijg maakt vaak krachtige nieuwe scheuten. Wil je de vorm behouden, dan is een rustige snoeibeurt meestal handiger dan elk jaar veel hout weghalen.
Oude takken kunnen al kleine vijgen dragen. Snoei je takken met jonge vruchtjes weg, dan verwijder je mogelijk ook een deel van de vroege oogst. Haal daarom niet zomaar alle takken weg die het vorige seizoen vruchten droegen.
Een wintersnoei gebeurt bij voorkeur tijdens de rust. Snoei op een vorstvrije dag, nadat het blad is gevallen. Dood of beschadigd hout kun je weghalen. Takken die in de weg groeien, kun je ook in de zomer beperkt terugsnoeien.
Waarom warmte voor vijgen zo veel verschil maakt
De vijgenboom is gewend aan warme omstandigheden, maar kan ook in België groeien. Een zonnige, beschutte plaats helpt vooral om de vruchten te laten rijpen. Tegen een muur op het zuiden profiteert de boom van beschutting en van warmte die de muur vasthoudt.
Een volwassen vijgenboom in volle grond kan meestal vorst verdragen. Jonge bomen en jonge scheuten zijn gevoeliger. Ook de kleine vruchtjes die aan de takken overwinteren, kunnen door stevige vorst beschadigen. Na een koude winter kan de boom daarom wel opnieuw uitlopen, maar minder vroege vijgen geven.
Langdurig natte grond is een ander probleem. De wortels hebben lucht nodig en groeien minder goed in grond waar water blijft staan.
Veelgestelde vragen over vijgenbomen
Kun je een vijgenboom binnen houden?
Een gewone vijgenboom groeit het liefst buiten, waar hij veel licht krijgt en de seizoenen volgt. Een warme woonkamer is geen ideale vaste plek. Andere ficussoorten worden wel vaak als kamerplant gehouden.
Waar staat de vijg symbool voor?
De vijg heeft in verschillende culturen een symbolische betekenis. Ze wordt onder meer verbonden met vruchtbaarheid en overvloed. Vijgenbladeren zijn ook bekend uit afbeeldingen van Adam en Eva.
Wat is de beste vijgenboom?
Dat hangt af van je tuin en je wensen. ‘Brown Turkey’ is een bekend ras dat geschikt is voor ons klimaat. Zoek je een minder sterk groeiende vijg, dan is ‘Little Miss Figgy’ een mogelijkheid. Ook bij een geschikt ras blijft een warme, zonnige plek belangrijk voor rijpe vruchten.
Hoe lang duurt het voordat een vijgenboom vruchten geeft?
Een jonge vijgenboom kan vaak na enkele jaren vruchten geven. De eerste vijgjes blijven soms klein of vallen af. Hoe snel je kunt oogsten, verschilt per ras en hangt ook af van de groeiomstandigheden.
Let bij je eigen vijgenboom eens op de kleine vruchtjes aan de takken voordat je gaat snoeien. Ze laten zien dat een deel van de volgende oogst mogelijk al aanwezig is.



