Slakken zijn weekdieren die in de tuin zowel nuttig als lastig kunnen zijn. Ze ruimen dood plantenmateriaal op en dienen als voedsel voor andere dieren, maar sommige soorten eten ook jonge planten, groenten en bloemen. Zie je vraatsporen, dan helpt het om kwetsbare planten te beschermen en slakken bij vochtig weer weg te halen.
Een tuin helemaal slakvrij maken is niet nodig. Met een paar gerichte maatregelen beperk je de schade, terwijl er plaats blijft voor de dieren die van slakken leven.
Welke slakken vind je in de tuin?
In de tuin kom je huisjesslakken en naaktslakken tegen. Een huisjesslak draagt een zichtbare schelp op haar rug en kan zich daarin terugtrekken. Een naaktslak heeft geen groot uitwendig huisje. Bij veel soorten zit nog wel een klein restant van een schelp onder de huid.
Niet alle soorten eten even graag van levende planten. Naaktslakken veroorzaken vaak schade aan jonge aanplant. Ook sommige huisjesslakken, zoals de segrijnslak, kunnen aan planten eten. Andere soorten leven vooral van dood materiaal en schimmels.
- Segrijnslak: een huisjesslak met een donker lijf en een bruin huisje met lichtere strepen. Ze kan aan tuinplanten eten.
- Wijngaardslak: een grote huisjesslak met een relatief licht huisje. Deze soort is bij ons beschermd en mag je niet bestrijden.
- Tijgerslak: een grote naaktslak met donkere vlekken en strepen. Ze eet onder meer dood materiaal en soms andere slakken.
De kleur en tekening kunnen binnen een soort verschillen. Gebruik daarom niet alleen de kleur om een slak op naam te brengen.
Zo herken je schade door slakken
Slakken laten vaak onregelmatige gaten in bladeren achter. Bij jonge planten kunnen ook de bladranden, stengels of zelfs het hele plantje verdwijnen. Zilverachtige slijmsporen op bladeren, potten of de grond zijn een extra aanwijzing.
Vooral mals, jong groen is kwetsbaar. Denk aan pas uitgeplante sla, zaailingen, hosta’s en jonge dahlia’s. Een grote, gezonde plant kan wat vraat meestal beter verdragen dan een klein plantje dat nog moet groeien.
Gaten in bladeren zijn niet altijd het werk van slakken. Ook rupsen en andere dieren eten planten. Wil je weten wie de schade veroorzaakt? Ga dan na zonsondergang of na een regenbui met een zaklamp kijken. Controleer ook onder potten, planken en laaghangende bladeren.
Waar komen slakken vandaan?
Slakken leven vaak al in de tuin, ook als je ze overdag niet ziet. Ze zoeken vochtige schuilplaatsen onder bladeren, stenen en potten of in de bodem. Bij vochtig weer en rond de avond komen veel soorten tevoorschijn om te eten.
In een zachte, vochtige periode kunnen ze extra opvallen. Jonge slakken groeien op in de tuin en nieuwe dieren kunnen vanuit aangrenzende begroeiing of met planten en potten meekomen. Vocht helpt hen om zich te verplaatsen en niet uit te drogen.
Veel landslakken hebben zowel mannelijke als vrouwelijke voortplantingsorganen. Meestal paren ze met een andere slak. Daarna leggen ze hun eitjes op een beschutte, vochtige plek.
Wat eten slakken en zijn ze nuttig?
Wat een slak eet, verschilt per soort. Op het menu staan onder meer algen, schimmels, afgevallen bladeren en ander dood plantenmateriaal. Sommige soorten eten ook levende bladeren, bloemen, groenten en fruit.
Als opruimers helpen slakken dood materiaal af te breken. Ze zijn zelf voedsel voor onder andere lijsters, merels, egels, kikkers en padden. Een slak in de tuin is dus niet automatisch een probleem. Kijk vooral naar de schade bij planten die je wilt beschermen.
Slakken bestrijden zonder de hele tuin aan te pakken
Begin bij de planten die het meest worden aangevreten. Een combinatie van oprapen, afschermen en slim water geven werkt vaak beter dan één maatregel.
- Raap slakken op. Maak na zonsondergang of na regen een ronde langs kwetsbare planten. Neem ook de onderkant van potten en planken mee. Zet opgeraapte dieren op een geschikte plek weg, niet in de tuin van je buren.
- Laat jonge planten groter worden. Zaai kwetsbare soorten eerst in potten en plant ze uit als ze sterker zijn. Controleer de potten wel, want ook daar kunnen slakken in kruipen.
- Gebruik een plantenrand. Een speciale slakkenrand rond een plant of moestuinbed maakt het lastiger om erbij te komen. Zorg dat bladeren niet over de rand hangen, anders vormen ze een brug.
- Geef gericht water. Geef bij voorkeur ’s morgens water aan de voet van de plant. Zo blijft het oppervlak rond de planten ’s avonds minder lang nat.
- Haal schuilplaatsen vlak bij zaailingen weg. Losse potten, planken en stapels plantenresten bieden een vochtige schuilplek. Ruim ze rond kwetsbare aanplant op, maar laat elders in de tuin gerust beschutting voor dieren liggen.
Een plank of enkele koolbladeren kunnen ook dienen als verzamelplek. Leg ze in de buurt van de schade en kijk er regelmatig onder. Zo vind je de dieren makkelijker terug en kun je ze oprapen.
Een bierval lokt slakken, maar de dieren verdrinken erin. De val kan ook andere dieren aantrekken en vraagt regelmatig onderhoud. Oprapen is een bruikbaar alternatief als je slakken liever levend verplaatst.
Gebruik geen zout op de grond of op slakken. Zout veroorzaakt schade aan planten en bodem en is geen diervriendelijke oplossing. Kies je voor slakkenkorrels, gebruik dan alleen een middel dat in België is toegelaten en volg het etiket. Ook middelen met ijzerfosfaat zijn bedoeld om slakken te doden.
Slakken voorkomen met een tuin vol natuurlijke vijanden
Een tuin met vogels, egels en amfibieën kan helpen om het aantal slakken in evenwicht te houden. Voorzie bijvoorbeeld een haag of struiken waar vogels kunnen schuilen. Een takkenhoop biedt beschutting aan kleine dieren en een opening onder de omheining laat egels door.
Houd een vochtige schuilplek liefst op afstand van je jonge sla of zaailingen. Zo geef je natuurlijke vijanden ruimte, terwijl je rond kwetsbare planten makkelijker slakken kunt vinden. Verwacht geen tuin zonder slakken: ook met natuurlijke vijanden kan tijdelijk veel vraat ontstaan.
Veelgestelde vragen over slakken
Hoe oud wordt een slak met huisje?
Dat hangt af van de soort en de leefomstandigheden. Sommige huisjesslakken kunnen enkele jaren oud worden. Veel jonge slakken worden eerder opgegeten of overleven droge en koude periodes niet.
Waar kunnen slakken niet tegen?
Droogte maakt het voor slakken moeilijker om zich te verplaatsen. Ze zoeken dan een vochtige schuilplek op. Droogte maakt je tuin niet blijvend slakvrij: zodra het weer vochtiger wordt, kunnen ze opnieuw tevoorschijn komen.
Welke geur schrikt slakken af?
Er is geen geur die alle slakken betrouwbaar op afstand houdt. Sterk geurende planten worden soms minder graag gegeten, maar vormen geen gegarandeerde bescherming voor planten ernaast. Een fysieke rand en regelmatig oprapen geven je meer controle.
Eet een slak ook andere slakken?
Sommige soorten doen dat. De tijgerslak eet bijvoorbeeld naast dood materiaal en schimmels soms ook andere slakken. Dat betekent niet dat één tijgerslak alle vraat in de tuin zal oplossen.
Zie je nieuwe gaten in jonge bladeren? Kijk dan diezelfde avond met een zaklamp rond. Zo ontdek je waar de slakken schuilen en welke planten extra bescherming nodig hebben.



